درس شمارهٔ 20

انقلاب زایچه

امروز انقلاب زایچه را می‌آموزیم.

نخست باید فهمید انقلاب زایچه چیست.

پس از انداختن قرعه و کشیدن زایچه، گاهی شکل جماعت در میزان، یعنی خانهٔ پانزدهم، می‌آید. زایچه‌ای که در میزانش جماعت بیاید بسته نامیده می‌شود، و زایچه‌ای که در میزانش طریق بیاید منقلب.

عالمان رمل از حکم دادن بر زایچه‌های بسته و منقلب بازداشته‌اند. اگر حکم دادن بسیار ضروری باشد، این زایچه‌ها از نو مرتب می‌شوند. بازچینیِ زایچهٔ بسته یا منقلب را در زبان رمل انقلاب زایچه، یعنی وارونه کردن زایچه، می‌نامند.

از شانزده شکل رمل، اشکالی که دو نقطه و دو خط دارند اشکال میزانی نامیده می‌شوند.

اگر شکل میزانی در میزانِ زایچه بیاید، زایچه درست است و می‌توان آن را خواند و حکم داد.

اگر هیچ‌یک از اشکال میزانی در میزان نیاید، بدانید زایچه نادرست کشیده شده است؛ خطا را بیابید، درستش کنید و سپس حکم دهید.

روش معمولِ وارونه کردن زایچهٔ بسته: شکل خانهٔ نخست را در شکل خانهٔ پنجم ضرب می‌کنند تا شکلی تازه به دست آید؛ سپس دوم را در ششم برای شکل تازهٔ دوم؛ سپس سوم را در هفتم برای سومی؛ سپس چهارم را در هشتم برای شکل تازهٔ چهارم.

اکنون این چهار شکل را به صورت امهاتِ تازه دارید و از این چهار ام زایچه‌ای تازه کشیده می‌شود که زایچهٔ انقلاب‌شده نام دارد. گاهی پس از انقلاب هم زایچه بسته درمی‌آید؛ آن را باید دوباره وارونه کرد.

آن‌قدر وارونه می‌شود تا زایچه با شکلی میزانی درآید.

نگارنده

دکتر مزمل حسین